• Các thành viên của E4VN nên đọc ebook bằng máy đọc sách Kindle để tránh mỏi mắt, hại mắt. Tham khảo các dòng máy đọc sách nổi tiếng tại https://www.maydocsach.vn/may-doc-sach-kindle/ Tất cả tài liệu, ebook đều là miễn phí.
    LƯU Ý: SPAM SẼ BỊ KHÓA TÀI KHOẢN NGAY LẬP TỨC, ĐỒNG THỜI CHẶN LUÔN TÊN MIỀN!!!
  • may doc sach kindle

Tài Liệu Giao thoa đông – tây và sự chuyển đổi hệ hình văn học

kimoanh280890_bmt

Thành Viên Tích Cực
#1
GIAO THOA ĐÔNG – TÂY VÀ SỰ CHUYỂN ĐỔI HỆ HÌNH VĂN HỌC
TRẦN NGỌC VƯƠNG


1- Về những đặc điểm hệ hình của thời đại thứ nhất trong lịch sử văn học Việt nam

Trong vài thập kỷ trở lại đây, giới nghiên cứu lịch sử văn học Việt Nam đã dần dần đi tới một sự nhất trí mang tính tổng thể khi hình dung toàn bộ lịch sử văn học viết nước nhà thành hai thời đại lớn với mốc giới là những năm bản lề của hai thế kỷ XIX – XX.

Thời đại thứ nhất trong lịch sử văn học viết Việt Nam (bắt đầu từ những thập niên cuối cùng của thế kỷ X và trên đại cục, kết thúc vào thập niên cuối cùng của thế kỷ XIX) được sáng tác bằng loại hình ngôn ngữ mang tính khu vực và dân tộc truyền thống là Hán – Nôm, thời đại thứ hai được dấy lên bắt đầu từ cuộc tiếp xúc, va chạm Đông – Tây, dẫn đến sự phổ biến rồi được coi là thứ văn tự chính thức ở tầm quốc gia và đương nhiên, trở thành ngôn ngữ văn học mới, đó là chữ Quốc ngữ.

Đó là những sự kiện bề mặt, mang tính hiển nhiên mà bất cứ người quan sát lơ đễnh nào cũng có thể nhận thấy.

Các công trình nghiên cứu văn học sử từ lâu và đối với bất cứ lịch sử của nền văn học nào thì cũng đều tiến hành khảo sát va trình bày đối tượng theo những bình diện và tiêu chí mang tính phổ quát. Chẳng hạn, sau khi tiến hành việc phân kỳ, người nghiên cứu sẽ tiến hành mô tả lịch sử văn học theo các khung thời gian đã được xác định từ quy mô lớn nhất đến quy mô bé nhất (theo khả năng phân tiết về thời gian và định danh những khái niệm khung mà người nghiên cứu đó khả dĩ đề xuất và tin tưởng sẽ tìm được sự hưởng ứng của các đồng nghiệp). Với những khung khổ thời gian đủ rộng để cho đối tượng bộc lộ những thuộc tính tới ngưỡng mạch lạc, nhà nghiên cứu sẽ lần lượt tái hiện lại “bối cảnh lịch sử – xã hội”, những đặc điểm chung của cả nền văn học, sự hiện hữu (hay không) của các khuynh hướng, trào lưu, các dòng, các trường phái văn học, tiếp đó đi sâu nghiên cứu đánh giá về các tác giả, tác phẩm tiêu biểu. Tất cả những thao tác nghiên cứu lịch sử văn học như thế đã trở thành quen thuộc trong hầu hết các bộ sách lịch sử văn học hoặc các giáo trình lịch sử văn học tiêu biêủ nhất ở mọi xứ sở có môn học và chuyên ngành nghiên cứu lịch sử văn học trên dưới một thế kỷ qua.

Những tri thức mà các công trình nghiên cứu văn học sử như vậy cung cấp thường trở thành những tri thức nền tảng, tối thiểu cho bất cứ ai là độc giả có nhu cầu tìm biết thực sự. Dĩ nhiên, đó cũng mới chỉ là những tri thức mang tính phổ thông, đại chúng.

Nhưng cũng như số phận của các quốc gia – dân tộc, số phận của các nền văn học là không đồng dạng, sức sống và độ dài lịch sử của các nền văn học khác nhau thì khác nhau, thậm chí rất khác nhau.

Có những nền văn học (viết) từ thời điểm ra đời cho tới thời hiện tại tồn tại như một dòng chảy liên tục, không đảo chiều, không đứt đoạn, không thay đổi chất nền (tức ngôn ngữ văn học) mà đơn giản là được làm giàu lên, làm phong phú thêm. Đó là số phận của những nền văn học ra đời và phát triển từ thời cổ đại, trên cơ sở của những nền văn minh lớn thời cổ đại. Cho đến thập niên thứ bảy của thế kỷ XX giới Đông phương học mới thừa nhận trước toàn thế giới rằng phần lớn các nền văn học như vậy ra đời ở phương Đông, và rằng chỉ có hai nền văn hoá, văn minh phát triển liên tục không đứt gãy từ lúc xuất hiện cho tới tận ngày nay, rồi đến những thơi điểm xác định được quốc gia hoá, dân tộc hoá là Trung Quốc và Ấn Độ.

Các nền văn học xuất hiện và phát triển sớm từ thời cổ đại như vậy (ở phương Đông đó là các nền văn học Trung Quốc, Ấn Độ, Arập, Do Thái) tạo ra sức hấp dẫn tự nhiên đối với các cộng đồng cư dân có mối liên hệ địa – văn hoá gần gũi với chúng, được gọi là các nền văn học kiến tạo vùng. Nhiều năm trước đây chúng tôi đã giới thiệu một số nội dung lý thuyết về nghiên cứu loại hình học các nền văn học Trung cổ phương Đông. Trong khuôn khổ bài viết này, chỉ xin nhắc lại một vài luận đề, luận điểm chính, coi đó là “tri thức nền” để triển khai tiếp tục việc trình bày những y tưởng vốn được phát triển thêm từ những thành quả nghiên cứu từ trước đó.

Ở thời đại tiền tư bản chủ nghĩa, khi khái niệm nền văn học thế giới hay nền văn học toàn cầu còn chưa được đề xuất, thực tế thế giới được cấu thành nên và được hình dung trước hết và chủ yếu là bởi nhiều nền văn minh, văn hoá mang tính khu vực. Khái niệm “vùng” hay “khu vực” văn hoá, văn minh chắc chắn là một khái niệm mang tính công cụ mà những người nghiên cứu các khoa học lịch sử phải biết và sử dụng tới.

 

Đính kèm

Top